Our Environment Class 10 Exam Notes

Ecosystem হৈছে কোনো এটা অঞ্চলত থকা জীৱিত আৰু অজীৱ উপাদানসমূহৰ মাজত হোৱা পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ functional unit।

• Biotic components: ecosystem-ৰ জীৱিত উপাদান। উদাহৰণ — producers, consumers আৰু decomposers।
• Abiotic components: ecosystem-ৰ অজীৱ উপাদান। উদাহৰণ — sunlight, water, air, soil, temperature আৰু minerals।
• এই components-সমূহ পৰস্পৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।
• এই interaction-ৰ ফলত ecosystem-ৰ ecological balance বজাই থাকে।

Food chain হৈছে এটা ecosystem-ত খাদ্যৰ জৰিয়তে energy transfer হোৱা সৰল পথ।

• সাধাৰণতে food chain producer-ৰ পৰা আৰম্ভ হয়।
• Consumers এ পৰৱৰ্তী trophic level গঠন কৰে।
• উদাহৰণ: Grass → Grasshopper → Frog → Snake → Eagle।
• প্ৰকৃত ecosystem-ত বহুতো food chain পৰস্পৰৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ food web গঠন কৰে।
• Food web ecosystem-ৰ feeding relationships-ৰ অধিক বাস্তৱ চিত্ৰ প্ৰদান কৰে।

Ecosystem-ৰ energy-ৰ প্ৰধান উৎস সূৰ্য। Green plants photosynthesis-ৰ জৰিয়তে solar energy capture কৰে। তাৰ পিছত খাদ্যৰ জৰিয়তে energy consumers-লৈ যায়।

• Sun → Producers → Primary Consumers → Secondary Consumers → Higher Consumers।
• Energy flow একমুখী।
• প্ৰতিটো trophic level-ৰ মাত্ৰ প্ৰায় 10% energy পৰৱৰ্তী trophic level-লৈ transfer হয়।
• বাকী energy metabolism আৰু heat loss-ত ব্যৱহাৰ হয়।

Dead plants, animals আৰু organic wastes-ৰ complex substances decomposers-ৰ দ্বাৰা simple substances-লৈ ভাঙি যোৱা প্ৰক্ৰিয়াই decomposition।

• Decomposers-এ মৃত organic matter-ৰ ওপৰত কাম কৰে।
• Complex organic substances breakdown হয়।
• বিভিন্ন inorganic nutrients environment-লৈ উভতি আহে।
• Nutrient cycling চলি থাকে।
• Ecosystem-ত waste accumulation কমে।

• Ozone হৈছে O₃ molecule-ৰে গঠিত oxygen-ৰ এটা form।
• Stratosphere-ত ozone layer পোৱা যায়।
• ই harmful ultraviolet radiation-ৰ এটা বৃহৎ অংশ শোষণ কৰে।
• Ozone depletion-ৰ ফলত অধিক UV radiation Earth surface-লৈ আহিব পাৰে।
• CFCs-ৰ দৰে ozone-depleting substances ozone layer-ৰ ক্ষয়ত অৰিহণা যোগাব পাৰে।

• Biodegradable substances microorganisms-ৰ দ্বাৰা সহজে ভাঙিব পাৰে।
• উদাহৰণ — food waste, paper আৰু vegetable waste।
• Non-biodegradable substances microorganisms-ৰ দ্বাৰা সহজে ভাঙিব নোৱাৰে।
• উদাহৰণ — plastic আৰু বহুতো synthetic materials।
• Non-biodegradable waste environment-ত দীৰ্ঘদিন থাকিব পাৰে আৰু pollution সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

• Air pollution: smoke, harmful gases আৰু particulate matter-ৰ বাবে বায়ু প্ৰদূষিত হয়।
• Water pollution: sewage, chemicals আৰু industrial waste-ৰ বাবে পানী প্ৰদূষিত হয়।
• Soil pollution: harmful chemicals আৰু solid waste-এ soil quality ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰে।
• Pollution-এ human health, biodiversity আৰু ecosystem balance-ত ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।

• Dead plants আৰু animals-ৰ organic matter breakdown কৰে।
• Organic waste accumulation কমায়।
• Nutrients environment-লৈ ঘূৰাই দিয়ে।
• Plants-এ সেই nutrients পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
• Nutrient cycling অব্যাহত ৰাখে।
• Ecosystem-ৰ ecological balance বজাই ৰখাত সহায় কৰে।

• Reduce: unnecessary consumption আৰু waste কমোৱা।
• Reuse: বস্তু পেলাই নিদি পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা।
• Recycle: waste materials process কৰি পুনৰ useful products তৈয়াৰ কৰা।
• Tree plantation আৰু forest conservation কৰা।
• Plastic use কমোৱা আৰু waste properly manage কৰা।
• Renewable resources আৰু clean technology ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা।

বৰ্তমান প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ লগতে ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতা ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ উন্নয়ন কৰাকে sustainable development বুলি কোৱা হয়।

• Natural resources-ৰ responsible use নিশ্চিত কৰে।
• Excessive exploitation কমায়।
• Pollution control-ত সহায় কৰে।
• Biodiversity সংৰক্ষণত সহায় কৰে।
• Future generations-ৰ বাবে resources সংৰক্ষণ কৰে।